W Płocku wciąż ich brakuje. "Ta sfera życia jest zapomniana" [ROZMOWA]

Zacznijmy - jak to zwykle bywa - od samego początku. Zanim kandydat zostanie rodzicem musi przejść pewien proces. I tu zwykle dominują dwa pytania: jak długo to trwa i czy jest kosztowne?

Cały proces trwa od kilu do kilkunastu tygodni i jest bezpłatny. Jedynym wyjątkiem jest opłata za zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego. 

Co dzieje się przez te kilka-kilkanaście tygodni?

Staranie o rodzinę zastępczą rozpoczyna się od złożenia podania do organizatora pieczy zastępczej. U nas jest to Ośrodek Rodzinnej Pieczy Zastępczej przy ul. Warszawskiej 5. Po akceptacji wniosku kandydaci przechodzą dwuetapową kwalifikację. 

Pierwszy etap to wstępna kwalifikacja. W jej trakcie Ośrodek sprawdza predyspozycje kandydatów i ich sytuację życiową. Kandydaci muszą skompletować kilka dokumentów - zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia, potwierdzenie dochodów oraz wspomniane wcześniej zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności. 

Potem przechodzą badanie psychologiczne, czyli w praktyce testy i rozmowy, których celem jest ocena motywacji i cech osobowości niezbędnych do opieki nad dzieckiem po przejściach. Przeprowadzane są też tzw. rozmowy biograficzne, czyli pogłębiony wywiad dotyczący dzieciństwa, wartości i doświadczeń. Wszystko po to, by zrozumieć, co ukształtowało postawę przyszłego opiekuna zastępczego, jak radzi on sobie ze stresem i skąd wynika decyzja o zostaniu rodziną zastępczą. 

Następnie odbywa się wizyta środowiskowa, podczas której oceniane są warunki bytowe. Po jej zakończeniu otrzymują wstępną ocenę kwalifikacyjną i to właściwie kończy pierwszy etap. 

No właśnie, jak to jest z tymi warunkami mieszkaniowymi? Wyobrażam sobie, że to kwestia, która może wiele osób martwić.

Sytuacja materialna oczywiście jest ważna, lecz nie priorytetowa. Warto mieć na uwadze, że wymogi co do warunków mieszkaniowych nie są sztywno określone. W rodzinie zastępczej dziecko powinno mieć zagwarantowane miejsce do nauki, spania i odpoczynku.  

Do kwestii finansowej jeszcze wrócimy. Jak wygląda drugi etap starań?

Na drugi etap składa się już przygotowanie merytoryczne, czyli szkolenie. To cykl warsztatów dostarczający wiedzy z zakresu psychologii dziecka, pedagogiki i podstaw prawa. Szkolenie prowadzi kadra ośrodka i opiera się ono o autorski program SOWA. 

Co ważne, szczególnie dla osób pracujących, terminy spotkań szkoleniowych dopasowane są do możliwości czasowych kandydatów. To znacznie skraca cały proces. 

Później następuje profilowanie, czyli wstępne określenie preferencji i możliwości rodziny. Ustala się na przykład wiek dzieci, które mogą trafić pod opiekę danej rodziny.

Na koniec przechodzimy do praktyki - kandydaci mają możliwość przez jakiś czas uczestniczyć w życiu już istniejącej rodziny zastępczej czy rodzinnego domu dziecka, zgłębić temat od kuchni i porozmawiać z opiekunami zastępczymi. 

 Pomyślne zakończenie całej procedury kończy się wydaniem zaświadczenia kwalifikacyjnego, które uprawnia do sprawowania pieczy zastępczej. 

Zatrzymajmy się na chwilę przy tym profilowaniu. Jeśli kandydat przejdzie szkolenie, czy ma wpływ na wybór dziecka lub dzieci, którymi będzie się opiekował?

Tak jak już wcześniej wspomniałam, na początkowym etapie badane są preferencje i możliwości kandydatów co do stanowienia opieki nad dziećmi. Rodzina zastępcza wyraża zgodę na przyjęcie dziecka po otrzymaniu podstawowej wiedzy na jego temat, czyli takiej, w posiadaniu której jest ośrodek. 

Trzeba jednak mieć na uwadze jeszcze inny przypadek, czyli umieszczenia interwencyjne. Wtedy, gdy w grę wchodzi nagłe zabezpieczenie dziecka w przypadku zagrożenia zdrowia lub życia malucha. Podkreślmy przy tym, że na każdym z tych etapów rodzinie towarzyszą pracownicy Ośrodka Rodzinnej Pieczy Zastępczej w Płocku, a to wykwalifikowana kadra z wieloletnim doświadczeniem. 

Dobrze, załóżmy, że kandydaci są już po szkoleniu, a dziecko trafia pod ich opiekę. Pytanie może brzmieć banalnie, ale wbrew pozorom, jest niezwykle ważne - co należy do najważniejszych obowiązków rodzica zastępczego?

Najważniejszym obowiązkiem rodzica zastępczego jest opieka nad powierzonym dzieckiem, zaspokajanie potrzeb małego człowieka, zarówno fizycznych jak i emocjonalnych, przede wszystkim potrzebę bezpieczeństwa, poczucia stabilności i akceptacji oraz zagwarantowanie właściwych warunków do dalszego rozwoju. Krótko mówiąc, rodzice zastępczy winni dawać rękojmię należytego sprawowania opieki, wynikającą z prawa rodzinnego. 

Czy funkcjonowanie rodziny zastępczej jest w jakiś sposób kontrolowane?

Tak, rodziny zastępcze pozostają pod stałą opieką i współpracują z organizatorem pieczy zastępczej. Każdej z nich przydzielany jest koordynator bądź organizator, którzy pozostając w stałym kontakcie z rodziną. To on realizuje wizyty domowe i organizuje posiedzenia zespołów dotyczących okresowej oceny sytuacji dziecka. Ponadto stara się budować z rodziną relację opartą na wzajemnym zaufaniu, co procentuje owocną współpracą.

Wróćmy na moment do sytuacji finansowej. Wiemy już, że warunki mieszkaniowe nie są "sztywno określone". A co z dochodami? Jest jakieś konkretne kryterium?

Jeśli chodzi o minimalne zarobki kandydatów, również nie ma określonych kwot.

W przypadku starania się o stanowienie rodziny niezawodowej, czyli najmniej rozbudowanej formy pieczy zastępczej, warunkiem koniecznym jest zatrudnienie przynajmniej jednego z małżonków starających się o ten status. 

Czy rodzice zastępczy mogą liczyć na pomoc finansową?

Rodziny zastępcze zawodowe lub rodzinne domy dziecka otrzymują pensję za sprawowaną opiekę. Poza tym, rodziny zastępcze mogą też liczyć na pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Ich wysokość określa Rada Miasta i podlegają waloryzacji. 

Rodzicom zastępczym przysługuje też m.in. dofinansowanie do wypoczynku czy partycypacja w kosztach utrzymania lokalu (mieszkania, domu). 

Żaden pieniądz jednak nie równa się z satysfakcją z własnej pracy, jaką rodzice zastępczy widzą na każdym etapie życia dziecka przybranego, które dzieli z nimi zarówno swoje sukcesy jak i porażki.

Mówi pani o sukcesach i porażkach. Z tych pierwszych na pewno się cieszymy, te drugie mogą jednak stać się problemem. Trudności - czy to w szkole, czy ogólne trudności wychowawcze - to element, którego choć wszyscy starają się uniknąć, czasem występuje. Jeżeli takie wystąpią w przypadku dziecka przybranego, jaką pomoc otrzymają rodzice?

Koordynator towarzyszy rodzinie na każdym etapie, służy pomocą, wsparciem, radą. Wraz z koordynatorem do dyspozycji rodziny pozostają psychologowie i pedagodzy, którzy również są zaangażowani w potrzeby rodziny i jej podopiecznych. Ponadto, rodzina korzystać może również z pomocy specjalistów spoza ośrodka. Ścisła i rzetelna współpraca rodziny zastępczej z Ośrodkiem Rodzinnej Pieczy Zastępczej jest gwarantem wsparcia i pomocy w przypadku trudności.

Myślę, że gruntem jest też świadomość rodziców zastępczych o "bagażu", jaki niesie ze sobą dziecko, które trafia pod ich opiekę. 

Jeśli czujecie, że jesteście w stanie pomóc, skontaktujcie się z Ośrodkiem Rodzinnej Pieczy Zastępczej w Płocku pod numerem: 24 365 92 27.