Samorząd może sam otworzyć, ale zamknąć sam nie może, nawet gdy dokłada furę kasy. Prawo jest kuriozalne [KOMENTARZ]

Polska ma jeden z najbardziej skomplikowanych systemów prawnych na świecie. Szczególnej krytyce poddawany jest system podatkowy w kraju nad Wisłą, ale tu chyba nie ma widoków na poprawę. Legislacyjna biegunka wcale nie poprawia stanu rzeczy - dla przykładu w 2023 roku polski parlament "wypluł z siebie" 34 tysiące stron nowych przepisów prawnych. Nikt nawet specjalnie nie ukrywa, że w tym chaosie coraz trudniej się odnaleźć. Spróbujcie czegoś dowiedzieć się z polskiej ustawy. Znajdziecie tam masę zapisów "w związku z artykułem 217 par. 2 pkt .1" albo "wniosek o którym mowa w art. 12 realizuje się w momencie zaistnienia przesłanek z art. 38". Dla przeciętnego człowieka jest to po prostu katorga. 

Jeśli w ciągu roku tworzymy 34 tysiące stron nowego prawa i tak od kilkudziesiąciu lat (jasne, w poprzednich latach było tego mniej), to jasne jest, że prawo doskonałe nie jest. Tu i ówdzie są różne kruczki, błędy, luki, niezrozumiałe zapisy. I chciałbym się tutaj odnieść do jednego z nich, który być może na pierwszy rzut oka wydaje się w porządku: Kuratorium Oświaty musi zgodzić się na likwidację placówki oświatowej, choć jego zgoda nie jest potrzebna do jej utworzenia.

Miasto utrzymuje, kurator może się nie zgodzić 

Z jednej strony to rozumiem, bo w naszym rozumieniu prawa powinna zawsze istnieć jakaś forma odwołania. Z drugiej uważam, że to władza samorządowa jest bliżej, wie co się dzieje i wie na co wydaje pieniądze. Nie mówię tu jeszcze konkretnie o Płocku - przywołam przypadek z wielkopolskiej wsi Drożki. Od 1 września 2025 roku w tamtejszej szkole podstawowej nie ma ani uczniów, ani nauczycieli, ani pracowników obsługi. Kilka kilometrów obok powstała nowiutka szkoła, oddalona o 7 kilometrów. Burmistrz gminy Rychtal wystąpił do tamtejszego kuratorium oświaty o zgodę na likwidację szkoły, kurator się nie zgodził, bo... nowa szkoła nie była jeszcze oddana do użytku. I tak w szkole hula wiatr, a gmina wydaje 400 tysięcy złotych rocznie, bo formalnie szkoła nie jest zlikwidowana i musi utrzymać dyrekcję. Taki to absurd. 

Ja po prostu nie rozumiem czemu Kuratorium Oświaty może mieć prawo weta w sytuacji, kiedy to samorząd wydaje pieniądze. Rozumiem, że nie mamy pełnego zaufania do żadnej władzy, ale jednak nie znam osobiście polityka z żadnej opcji, a trochę już ich poznałem, który na złość mieszkańców zamknąłby placówkę. Tu nie ma profitów, bo to zawsze bolesne decyzje, ale niekiedy konieczne do podjęcia - jeśli uznajemy, że szanujemy publiczne pieniądze. Bo można owszem utrzymywać szkołę, do której chodzi 20 uczniów albo przedszkole, w którego oddziałach jest po 12 dzieci, ale to po prostu w moim rozumieniu absurd. Pieniądze w Płocku dziś są, a niedługo może ich nie być. Szanujmy je.

Tak po prostu jest, musimy o tym mówić głośno: mamy niż demograficzny i dzieci w "edukacyjnym krwioobiegu" będzie mniej. My to już wiemy, bo liczby urodzeń z ostatnich lat nie są tajemnicą. Nie przesądzam czy zamykanie placówek jest konieczne, ale przyznam, że dla mnie jest zrozumiałe. Po pierwsze nie ma przeszkody, żeby w razie potrzeby je otworzyć, ale szczerze - ktoś w to wierzy? Matematyka jest brutalna, my tych liczb w najbliższej dekadzie nie nadrobimy. Kobiety nie zaczną nagle rodzić regularnie trojaczek. Poza tym w Płocku i tak jesteśmy w bardzo komfortowej sytuacji - każde 2,5-letnie dziecko znajduje opiekę w miejskim przedszkolu, miejsc jest aż nadto. Co więcej, po oddaniu żłobka przy Kossobudzkiego najprawdopodobniej wystarczy miejsc w miejskich placówkach także dla najmłodszych Płocczan. To świetna wiadomość dla obecnych i przyszłych rodziców. To też już już powoli standard w mniejszych miastach, stuprocentowe zapotrzebowanie na żłobki zapewnia też chociażby Radom. Znam jednak relacje przyjaciół i rodziny z Warszawy i okolic, którzy na pobyt dziecka w placówce oświatowej muszą wydawać po kilka tysięcy złotych miesięcznie. 

Jestem fanem prostego prawa - miasto otwiera placówkę oświatową, inwestuje w nią, zaspokaja w ten sposób potrzebę swoich mieszkańców, a kiedy chce ją zlikwidować, bo zmieniły się "warunki rynkowe", bo budynek jest przestarzały, bo jakaś inna obiektywna przyczyna - to musi się prosić w Kuratorium Oświaty. I zawsze jest ryzyko, że urzędnik z Warszawy powie "nie". Co prawda likwidowane w Płocku placówki oświatowe nie są pierwszymi, bo już w poprzednich latach zlikwidowanych zostało kilka przedszkoli, których stan techniczny urągał standardom XXI wieku. Wtedy przepychanek z kuratorium zdaje się nie było i mam nadzieję, że kiedy miasto wypracuje już rozsądne rozwiązania, to nigdy takich przepychanek nie będzie. 

Dla mnie sam fakt, że Kuratorium Oświaty może to zablokować jest kuriozalny, po prostu. Kuratorium powinno tu pełnić rolę długopisa, choć oczywiście powinno sprawdzić czy wszystko jest w porządku, czy dzieci mają opiekę. A może jednak wystarczy, że tę decyzję podejmie rada miasta, którą przecież wybrali mieszkańcy? 

Michał Wiśniewski

redaktor naczelny Portalu Płock