- Czy znamy historię płockich ulic? Czy wiemy, ile razy nazwa ulicy przy której mieszkamy, czy też którą na co dzień chodzimy do szkoły, pracy, czy też sklepu, była zmieniana? Czy wreszcie wiemy, co leżało u podstaw tych zmian? - pyta Piotr Gryszpanowicz, autor Leksykonu Płockich Ulic.
To właśnie na tej publikacji sprzed dekady oparliśmy nasz artykuł.
Wydaje się, że masto, w którym mieszkamy od 20, 30 czy 50 lat - a być może nawet dłużej? - niewieloma rzeczami może jeszcze zaskoczyć. Sprawdźmy jednak, czy faktycznie tak jest.
Tak kiedyś brzmiały nazwy płockich ulic
Ulica Dominikańska - do 1946 r. tak nazywała się dzisiejsza ul. 1 maja. Jak domniemuje Piotr Gryszpanowicz, "ochrzczono" ją tak ze względu na położenie (prowadzi do kościoła św. Dominika oraz zakonu dominikanów). Na 1 maja po raz pierwszy przemianowano jej fragment w 1920 r., a po wojnie - w ramach uczczenia Święta Pracy - ujednolicono nazwę całej ulicy.
Ulica Szpitalna/Kazimierza Wielkiego - dziś, gdy usłyszymy tę nazwę na myśl przychodzi osiedle Winiary. Pierwotnie jednak ulicą Szpitalną nazywano jedną z najstarszych arterii Płocka - ul. Bielską. Nazewnictwo Gryszpanowicz napotkał na mapie z 1823 r. i pochodziło najprawdopodobniej od pobliskiego szpitala św. Walentego. Co ciekawe, w 1935 r. fragment Bielskiej od Al. Jachowicza do granic miasta mianowano ul. Kazimierza Wielkiego. Zakres ulicy Bielskiej, którą znamy dziś przyjęto w 1962 r.
Trakt Maszewski - przed wojną w taki sposób opisywano ulicę Dobrzyńską. Gdy miasto zajęły wojska niemieckie, nazwę przetłumaczono na Dobryner Chaussee, a w 1944 r. - Grundener Strasse. Nazwę ulicy Dobrzyńskiej Miejska Rada Narodowa przyjęła w 1950 r.
Cholerka - zwyczajowej nazwy, która pochodzi od byłego cmentarza cholerycznego, do dziś używają niektórzy mieszkańcy Płocka, gdy mówią o Grabówce. Przed II wojną światową Cholerka rzeczywiście pojawiała się w księgach meldunkowych, choć autorowi nie udało się dotrzeć do źródeł potwierdzających nadanie tej nazwy. W 1946 r. mieszkańcy zwrócili się nawet z prośbą o oficjalne nazwanie ulicy, proponując "Wolną". Do tego jednak nigdy nie doszło. Nie jest również znana dokładna data przyjęcia nazwy Grabówka, choć - zdaniem Piotra Gryszpanowicza - należy powiązać to z przyłączeniem do Płocka nowych terenów w 1953 r. Co ciekawe, jeszcze w 1974 r. na mapach można było znaleźć oznaczenie Grabówka Płocka.
Ulica Błonie/ Jurija Gagarina - na przełomie XIX i XX wieku ulicą Błonie określano dzisiejszą ul. Gradowskiego. Prawdopodobnie nazwa wzięła się od ówczesnego otoczenia. Na początku lat 60., na cześć radzieckiego kosmonauty, Błonie stały się ul. Jurija Gagarina. Tę nazwę zmieniono dopiero w 1992 r., przemianowując ją na ul. Antolka Gradowskiego.
Ulica Płocka - w ten sposób jeszcze na początku lat 80. nazywała się dzisiejsza ulica Harcerska. Zmiana nastąpiła w 1982 r., przed włączeniem w obręb Płocka nowych terenów - m.in. dzisiejszych osiedli Podolszyce, Imielnica czy Borowiczki. Co ciekawe, do 1997 r. Płocką nazywano też dzisiejszą ul. Kutnowską.
Wielkie Aleje/ Aleje Miejskie - W XIX i XX wieku Alejami Miejskimi nazywano obecne trzy ulice - al. Jachowicza, Jana Kilińskiego i Floriana Kobylińskiego. Płocczanie zwyczajowo nazywali również to miejsce Wielkimi Alejami. W 1935 r. fragment pomiędzy 3 maja a Nowym Rynkiem przemianowano na al. Jachowicza. Jedną z proponowanych nazw, której ostatecznie nigdy nie przyjęto, były także Aleje Legionów.
Ulica Dobrzyńska/Bolesława Krzywoustego/Juliana Wieczorka - wszystkie trzy nazwy nosiła kiedyś ul. Kazimierza Wielkiego. Dobrzyner Gasse, a potem Dobrzyńską nazywano ją w XVIII, XIX i na początku XX wieku. W 1935 r. bezimienny fragment od dzisiejszego skrzyżowania przy "Wcześniaku" do Jaru Brzeźnicy mianowano po królu Bolesławie Krzywoustym. Nazwa zatarła się jednak w trakcie II wojny światowej, więc w 1946 r. - w ramach upamiętnienia zasług dla ludowej demokracji - przemianowano Dobrzyńską na ulicę Juliana Wieczorka. Imię Kazimierza Wielkiego nosi dopiero od 1993 r.
Ulica Polskiej Organizacji Wojskowej/Marszałka Józefa Stalina - mamy tu doczynienia z ciekawym przypadkiem. Mowa o dzisiejszej ulicy Kolegialnej, która to Kolegialną była do... 1935 roku. Rada Miejska przemianowała ją wtedy na ulicę Polskiej Organizacji Wojskowej. Nazwa ta funkcjonował jednak zaledwie dekadę, bo tuż po wyzwoleniu Płocka w 1945 r. nadano jej imię Józefa Stalina. Po kolejnych 10 latach nastąpił powrót do korzeni, a ulicę znów nazwano Kolegialną.
Ulica Mariana Buczka - dzisiejsza ul. Królowej Jadwigi nosiła nazwisko komunistycznego działacza Mariana Buczka do 1993 r. Co ciekawe, pierwotnie miała zostać przemianowana na ulicę Władysława Jagiełły, choć ostatecznie patronką została Jadwiga Andegaweńska.
Ulica Przekop/Nowa/Szeroka - każda z trzech nazw odnosi się do ulicy Kwiatka. Nazwę Przekop, pochodzącą od jej powstania na miejscu dawnej fosy, można znaleźć na mapach z początku XIX wieku. W 1823 r. nazywano ją już ul. Nową, a z czasem również Przyokopową lub Szeroką. Szeroka funkcjonowała w nazewnictwie od 1860 do 1935 r., kiedy to zyskała imię bohatera rewolucji w 1905 r. - Józefa Kwiatka.
Ulica Wolnej Afryki - od 1961 r. tę nazwę nosiła dzisiejsza ulica abp. Nowowiejskiego. Co ciekawe, jeszcze wcześniej - podobnie jak w przypadku ul. Kwiatka - nazywano ją Nową. Imię arcybiskupa nadano jej na wniosek kurii w związku z 40. rocznicą męczeńskiej śmierci Antoniego Nowowiejskiego w 1981 r.
Szosa Płońska - do początku lat 50. XX wieku, nazywano w ten sposób dzisiejszą ulicę Otolińską. Choć wiadomo, że nazwę zmieniono niedługo po II wojnie światowej, autorowi nie udało się dotrzeć do dokumentu, który potwierdziłby konkretną datę. Nazwę zawdzięcza prawdopodobnie wsi Otolino, w kierunku której prowadziła. W 1981 r. proponowano przemianowanie jej na ul. Marcelego Nowotki, ale pomysł odrzucono.
Szosa Warszawska/ Aleja Polskiej Partii Robotniczej - Szosą Warszawską do 1933 r. nazywano dzisiejszą ul. Wyszogrodzką. W 1982 r., na wniosek Komitetu Miejskiego PZPR, przemianowano ją również na al. Polskiej Partii Robotniczej. Do dobrze znanej mieszkańcom Płocka Wyszogrodzkiej powrócono w 1990 r.
To tylko kilka wybranych przez nas ulic, które na przestrzeni lat zmieniły swoje nazwy. Jeśli jesteście ciekawi pozostałych, publikację Piotra Gryszpanowicza możecie przeczytać bezpłatnie online.
Komentarze (0)