Obecnie osoby zatrudnione w kilku miejscach mogą znaleźć się w trudnej sytuacji, gdy choroba uniemożliwia im wykonywanie tylko części obowiązków. Obowiązujące w 2026 roku zasady co do zasady wiążą niezdolność do pracy z poszczególnymi tytułami ubezpieczenia. Jednocześnie wykonywanie pracy zarobkowej podczas pobierania świadczenia chorobowego może skutkować utratą prawa do pieniędzy.
Od 1 stycznia 2027 roku ma się to zmienić. Nowe rozwiązanie przewiduje ustawa z 18 grudnia 2025 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Dzięki nowelizacji będzie można uwzględnić różnice między obowiązkami wykonywanymi w poszczególnych miejscach zatrudnienia.
W praktyce niezdolność do wykonywania jednej pracy nie będzie automatycznie oznaczała konieczności rezygnacji ze wszystkich pozostałych zajęć zawodowych. Jeśli stan zdrowia na to pozwoli, lekarz będzie mógł nie wystawić zwolnienia z jednego z tytułów ubezpieczenia.
Praca podczas L4 będzie możliwa? Jest ważny warunek
Nowe przepisy mogą być szczególnie istotne dla osób, które łączą pracę fizyczną z biurową, zdalną lub innymi obowiązkami niewymagającymi takiej samej sprawności.
Przykładem może być pracownik firmy budowlanej, który doznał urazu nogi. Kontuzja może uniemożliwić mu wykonywanie zadań na budowie, ale niekoniecznie przeszkodzi w pracy przy komputerze. Jeżeli lekarz oceni, że wykonywanie obowiązków biurowych nie będzie zagrażało leczeniu, pracownik będzie mógł kontynuować tę aktywność.
Nie oznacza to jednak, że osoba mająca dwie umowy sama zdecyduje, w którym miejscu skorzysta ze zwolnienia, a gdzie będzie nadal pracować. Znaczenie będą miały zarówno charakter obowiązków, jak i rzeczywisty stan zdrowia ubezpieczonego.
Możliwość skorzystania z wyjątku będzie uzależniona od żądania pacjenta. Lekarz musi otrzymać informacje pozwalające ocenić, czy wykonywanie określonej pracy jest możliwe mimo choroby.
L4 w jednej firmie, pensja w drugiej. Kiedy pracownik zachowa dochód?
Jedną z najważniejszych konsekwencji zmian będzie możliwość uzyskiwania pieniędzy z dwóch źródeł w tym samym czasie. Jeżeli pracownik otrzyma zwolnienie lekarskie w związku z jednym zatrudnieniem, ale będzie mógł wykonywać obowiązki w drugim, zachowa prawo do świadczenia chorobowego z pierwszego tytułu oraz wynagrodzenia za faktycznie wykonywaną pracę w drugim miejscu.
W przypadku pracowników etatowych wynagrodzenie za czas choroby wynosi co do zasady 80 proc. podstawy wymiaru. W określonych sytuacjach przysługuje 100 proc. podstawy, między innymi w razie niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży. Po wykorzystaniu ustawowego okresu wynagrodzenia chorobowego wypłacanego przez pracodawcę pracownik może otrzymywać zasiłek chorobowy.
Nowe rozwiązanie pozwoli więc uniknąć utraty dochodu z tej pracy, której wykonywanie pozostaje możliwe. Nie będzie to jednak dodatkowe świadczenie przyznawane przez ZUS. Chodzi o połączenie pieniędzy należnych z tytułu niezdolności do jednej pracy z wynagrodzeniem za obowiązki wykonywane w innym miejscu.
ZUS będzie liczył dni choroby inaczej. Jeden okres zasiłkowy
Nowelizacja wprowadza również zmianę dotyczącą ustalania okresu zasiłkowego przy kilku tytułach ubezpieczenia chorobowego. Zgodnie z nowym art. 9 ust. 4 ustawy zasiłkowej będzie obowiązywał jeden okres zasiłkowy, niezależnie od liczby tytułów ubezpieczenia.
Oznacza to, że zatrudnienie w kilku miejscach nie zapewni osobnych limitów pobierania zasiłku chorobowego z każdej umowy.
Podstawowe limity pozostaną bez zmian:
-
182 dni – standardowy maksymalny okres pobierania zasiłku chorobowego;
-
270 dni – w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą lub przypadającej w okresie ciąży.
Przy ustalaniu okresu zasiłkowego uwzględnia się również zasady dotyczące sumowania kolejnych okresów niezdolności do pracy. Co do zasady przerwa między nimi nieprzekraczająca 60 dni nie rozpoczyna nowego okresu zasiłkowego. Przepisy przewidują jednak wyjątki, między innymi dotyczące ciąży.
Dla osób pracujących w kilku miejscach oznacza to konieczność kontrolowania łącznej liczby wykorzystanych dni chorobowego. Kolejne zwolnienia związane z różnymi zatrudnieniami mogą zostać zsumowane, jeżeli spełnione zostaną warunki określone w przepisach.
Nowy obowiązek pracownika. Trzeba będzie poinformować płatnika składek
Osoby korzystające z nowych zasad będą musiały pamiętać również o obowiązku informacyjnym. Jeżeli ubezpieczony otrzyma zwolnienie lekarskie z jednego tytułu, a będzie kontynuował pracę w ramach innego, powinien poinformować właściwego płatnika składek uprawnionego do wypłaty zasiłków o okresie zwolnienia wystawionego z pozostałego tytułu.
Ma to ułatwić prawidłowe rozliczanie okresów zasiłkowych i ograniczyć ryzyko wypłacania świadczeń, które nie przysługują. Jest to szczególnie ważne w przypadku osób zatrudnionych przez różnych pracodawców, którzy nie muszą mieć pełnej wiedzy o wszystkich okresach niezdolności do pracy danego pracownika.
Jeśli prawo do zasiłku zostanie ustalone nieprawidłowo, a wystąpią przesłanki przewidziane w przepisach, może pojawić się obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Dwie umowy o pracę, etat i zlecenie. Kogo obejmą zmiany?
Nowe regulacje nie będą dotyczyć wyłącznie osób zatrudnionych na dwóch etatach. Możliwość kontynuowania jednej z prac może obejmować również osoby łączące umowę o pracę z umową zlecenia, o ile spełnione zostaną warunki określone w przepisach.
Samo posiadanie dwóch umów nie oznacza jednak automatycznie, że dana osoba ma dwa tytuły do ubezpieczenia chorobowego. Znaczenie mają między innymi rodzaj zawartych umów, wysokość wynagrodzenia, zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz ewentualne dobrowolne przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego.
Przykładowo, jeśli pracownik otrzymuje z etatu co najmniej minimalne wynagrodzenie, zlecenie wykonywane dla innego podmiotu zasadniczo nie stanowi odrębnego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. W takim przypadku nie ma też możliwości dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tej umowy. Dlatego każdą sytuację trzeba oceniać indywidualnie.
Zmiany w L4 już obowiązują. Co weszło w życie w kwietniu 2026 roku?
Część zmian dotyczących zwolnień lekarskich zaczęła obowiązywać wcześniej. Od 13 kwietnia 2026 roku obowiązują przepisy doprecyzowujące pojęcie pracy zarobkowej oraz aktywności niezgodnej z celem zwolnienia.
Ustawodawca przewidział wyjątek dla czynności incydentalnych, których wykonania wymagają istotne okoliczności. Samo polecenie pracodawcy nie jest jednak wystarczającym uzasadnieniem do ich podjęcia.
Odrębnie uregulowano zwykłe czynności życia codziennego. Nie powinny one prowadzić do utraty świadczenia, jeżeli nie utrudniają procesu leczenia.
Zmiany nie oznaczają zniesienia kontroli ZUS ani przyzwolenia na dowolne wykonywanie pracy zarobkowej podczas choroby. Od stycznia 2027 roku do obowiązujących już regulacji dołączy szczególny wyjątek dotyczący osób mających więcej niż jeden tytuł ubezpieczenia.
Co zrobić przed 1 stycznia 2027 roku?
Osoby pracujące w kilku miejscach powinny sprawdzić, z jakich tytułów podlegają ubezpieczeniu chorobowemu. W przypadku choroby ważne będzie także przekazanie lekarzowi informacji o obowiązkach wykonywanych w każdym miejscu zatrudnienia. Pozwoli to ocenić, czy stan zdrowia wyklucza wykonywanie wszystkich prac, czy tylko części z nich.
Nowe przepisy mają uelastycznić zasady korzystania ze zwolnień lekarskich. Nie znoszą jednak podstawowej reguły, zgodnie z którą świadczenie chorobowe jest związane z rzeczywistą niezdolnością do pracy. Od 2027 roku większe znaczenie będzie miało to, jakie obowiązki wykonuje dana osoba, a nie tylko liczba zawartych przez nią umów.
Komentarze (0)